René en het verlies

Een andere verandering in het leven van René, die op geen enkele manier kan worden opgevangen, is het overlijden van de lieve oma van René en onze moeder.

Een half jaar geleden werkte zij nog samen met René aan de “werkjes” uit zijn fabriek (zie één van de vorige verhaaltjes), altijd zeer betrokken en heel belangstellend. Uit het kleine groepje vaste personen in zijn leven is nu weer iemand verdwenen. Je ziet René nooit met een traan en zoals met heel veel dingen neemt hij de situatie snel als een gegeven. Voortaan staat er maar één foto (die van opa) klaar als we op zondag naar Venlo rijden en je merkt niet aan hem of hij ergens verdrietig over is. Dat kun je ook als een geluk beschouwen.

Alleen ligt er wel eens die vraag in zijn ogen, zoals laatst aan tafel, toen hij lang naar de lege stoel van oma staarde en vervolgens naar haar foto, in een magneetlijstje op de koelkast, keek. Daarna naar iedere persoon die op dat moment aan tafel zat… alsof hij ze zat te tellen:

“En nu zijn het er nog maar 1, 2, 3…”

Hierbij wil ik het kleine groepje verwanten: ooms, tantes, neefjes en nichtje, niet te kort doen. De enkele keren per jaar dat we deze personen zien als zij op zondag ons en René bezoeken of als we met René hen bezoeken, maken niet dat ze een vaste plek in zijn leven innemen. René krijgt nooit bezoek terwijl hij op Pergamijn verblijft. Hij wordt door ons opgehaald, voor welke activiteit of bezoek dan ook en weer teruggebracht. Dat is een gewoonte die er in geslepen is en die ons als ouders toch het gevoel geeft dat hij nog “van ons” is.

Ik realiseer me terdege dat wanneer wij er eens niet meer zijn, hij in een enorm diep gat zal vallen. Hier kan ik wel eens van wakker liggen.

Oma

Oma

Ter nagedachtenis aan mijn moeder en de oma van René heb ik een haiku-suite gemaakt:

 Mama lief…

Tientallen keren
streek zij mijn wilde haren
vol liefde weer glad

Honderden malen
sprak de liefde uit haar ogen
toonde zij begrip

Duizenden keren
liet zij zien wat liefde is,

dit is wat ik mis

Zittend aan haar bed
werden oude verhalen
weer opnieuw verteld

Haar starende blik
getuigde van traag sterven
(Mam, word eens wakker!)

En ik was erbij
toen zij haar laatste adem uitblies,

Mama, mama lief…