Kleine stapjes naar zelfstandigheid.

Probeer je voor te stellen hoe het is als iemand anders altijd voor je kiest of voor je beslist: Wanneer of hoe laat je opstaat (René ligt meestal geduldig in bed te wachten totdat hij het sein “opstaan” krijgt). Wanneer je je toilet gaat maken: hierin wordt René begeleid.Wanneer er ontbeten wordt en wat er op de ontbijttafel staat.

Hoe de indeling van de dag is, wanneer je naar je “werk” gaat, wat er ’s avonds warm gegeten wordt, hoe de vrije tijd doorgebracht wordt, enzovoort, enzovoort.

René begrijpt een heleboel zaken maar kan hierin niet zelfstandig beslissingen nemen. Als normaal mens kun je je niet voorstellen dat je steeds in afwachting bent van een teken van iemand anders om vooruit te komen.

René is niet anders gewend. Een kind van 5 jaar kan ook nog niet (helemaal) voor zichzelf beslissen en René is nog altijd dit kind van 5.

Tegenwoordig heeft men het zo vaak over autonomie van (ook en vooral) mensen met een verstandelijke beperking. De voorbeelden dat dit wel eens verkeerd kan uitpakken zijn er. Hoe graag ik ook meer autonomie voor René zou willen, de meeste beslissingen zijn toch niet aan hem en dit vooral om hem tegen zichzelf in bescherming te nemen.

Maar wat kan het voor kwaad als hij zelf zou gaan beslissen welke kleren hij aantrekt? Met dit in gedachten ben ik gaan nadenken hoe dit voor René verwezenlijkt kan worden.

Hij heeft al geruime tijd geleden geleerd om met behulp van pictogrammen de schone was, die na het weekend terug komt, zelfstandig op te ruimen. De picto’s die we tussen de kleren leggen corresponderen met de picto’s die op de laden van zijn kast zijn geplakt.

René maat een goed gebruik van de ladekast

René maakt een goed gebruik van de ladekast

Nu hij heeft geleerd zijn kleding op te ruimen in de juiste lade, is de volgende stap: kan hij de kleren dan (misschien) ook weer uit de lade pakken om aan te trekken? René is voornamelijk visueel ingesteld en de keuze voor plaatjes ligt dan ook voor de hand. In de afgelopen tijd heb ik alle kledingstukken van René stuk voor stuk gefotografeerd (!) en door het grote aantal was dit een behoorlijk karwei.

Daarna volgde het afdrukken en uitknippen, op een witte ondergrond plakken en daarna lamineren en weer uitknippen. Een magneet stripje op de achterkant  zorgt er voor dat we de afbeeldingen op een magneetbord kunnen ophangen.

Nog niet alle kleding is "in kaart gebracht".

Nog niet alle kleding is “in kaart gebracht”.

Met deze attributen bij de hand gaan we het proces van aanleren in.

De eerste stap die genomen wordt is René duidelijk maken, dat het setje kleding dat door de begeleiding op het magneetbord is gehangen, door hem UIT de lade gehaald moet worden.

Deze picto maakt duidelijk wat de bedoeling is.

Deze picto maakt duidelijk wat de bedoeling is.

Om de twee dagen krijgt hij schone kleren en de eerste keer is het onwennig en vraagt René zich af wat er van hem verwacht wordt. Maar met duidelijk voordoen krijgt hij het al snel in de gaten.

Met geduldige ondersteuning van de begeleiding gaan we hier nu een tijdje mee door totdat René het “in zijn systeem” heeft zitten en zonder toezicht zijn broek, hemd en/of trui en T-shirt kan pakken, maar wat hij aantrekt is nog altijd de keuze van het begeleidend personeel.

Dan de tweede stap. Gaat de eerste stap zonder problemen dan worden de afbeeldingen aangeboden, twee broeken, twee truien/T-shirts, twee hemden, om daaruit een keuze te maken, die hij dan zelf op het bord hangt en daarna uit de kast pakt.

De volgende en derde stap is dat hij zelf zijn kleding gaat kiezen. Ik houd mijn hart vast voor de keuzes die hij gaat maken! Om die keuze iets te vergemakkelijken heb ik een mapje met voorbeelden van setjes kleding samen gesteld als extra hulp, die hij natuurlijk naast zich neer kan leggen.

Een mapje met voorbeelden zal René helpen een keuze te maken.

Een mapje met voorbeelden. 

We bevinden ons nu in de eerste stap en meteen (al doende leert men) wordt opgemerkt dat de plaatjes van de kleding die de was in gaat, apart gehouden moeten worden, want hieruit kan geen keuze meer gemaakt worden.

Daarom komt er ook nog een “klaar”bakje, “af “bakje of “vuile was”bakje, hoe het heet maakt niet uit. Het wordt weer geleegd als de schone was terug komt. 

De seniorbegeleider is deze week, nadat zij de uitgekozen kledingstukken had opgehangen, door een kiertje van de deur blijven kijken: René ging zonder te aarzelen de aangewezen broek, hemd en trui uit de kast pakken. Dit verhaaltje krijgt uiteraard nog een staartje wanneer ik kan berichten dat René helemaal zelf zijn kleren uitzoekt.